{"id":15518,"date":"2025-07-22T08:19:43","date_gmt":"2025-07-22T06:19:43","guid":{"rendered":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15518"},"modified":"2025-07-22T08:19:45","modified_gmt":"2025-07-22T06:19:45","slug":"22-iyul-milli-m%c9%99tbuat-v%c9%99-jurnalistika-gunu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15518","title":{"rendered":"22 iyul &#8211; Milli M\u0259tbuat v\u0259 Jurnalistika G\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"142\" height=\"89\" data-id=\"15520\" src=\"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15520\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"71\" data-id=\"15521\" src=\"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15521\"\/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131n\u0131n banisi H\u0259s\u0259n b\u0259ya Z\u0259rdabidir.  B\u00f6y\u00fck \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n sonra o,\u00a0\u00a0Bak\u0131da ana dilind\u0259 &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetinin n\u0259\u015fr edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn icaz\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131. Bu q\u0259zetin ilk n\u00f6mr\u0259si 1875-ci il iyulun 22-d\u0259 \u00e7apdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetinin n\u0259\u015fri b\u00fct\u00fcn Qafqazda \u0259ks-s\u0259da do\u011furmu\u015fdu. 1875\u20131877-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f q\u0259zetin 56 n\u00f6mr\u0259si i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zeti xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli oyan\u0131\u015f\u0131nda, milli birliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Q\u0259zetin m\u00fct\u0259r\u0259qqi ideyalar\u0131 Rusiya hakim dair\u0259l\u0259rini narahat etmi\u015f v\u0259 iki il sonra q\u0259zet ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131n\u0131n ilk m\u00fcjd\u0259\u00e7isi &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221;d\u0259n sonra bu sah\u0259d\u0259 xeyli ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r olmu\u015fdu. XIX \u0259srin sonlar\u0131nda &#8220;Ziya&#8221;(1879), &#8220;K\u0259\u015fk\u00fcl&#8221; (1880), &#8220;Kaspi&#8221; (1880-1890-c\u0131 ill\u0259r) q\u0259zetl\u0259ri n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 C. M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259, M. \u015eahtaxtinski, S. H\u00fcseyn, \u00d6. Faiq Nemanzad\u0259, \u00dc. Hac\u0131b\u0259yov v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 yeni demokratik m\u0259tbuat\u0131n yaranmas\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131lar. Bu g\u0259rgin m\u00fcbariz\u0259 \u00f6z n\u0259tic\u0259sini verdi.  &#8220;\u015e\u0259rqi -rus&#8221; (1903),  &#8220;H\u0259yat&#8221; (1905),  &#8220;\u0130r\u015fad&#8221; (1906), &#8220;A\u00e7\u0131q s\u00f6z&#8221; (1915), &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; (1918) kimi demokratik ruhlu, milli qay\u0259li q\u0259zetl\u0259r meydana \u00e7\u0131xd\u0131. 1906-c\u0131 ild\u0259 &#8220;Molla N\u0259sr\u0259ddin &#8221; jurnal\u0131n\u0131n n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flanmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131nda siyasi satiran\u0131n \u0259sas\u0131 qoyuldu. Redaktoru X\u0259dic\u0259 xan\u0131m \u018flib\u0259yova  \u00a0olan &#8220;\u0130\u015f\u0131q&#8221; q\u0259zetinin b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 qad\u0131nlardan ibar\u0259t idi.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovet hakimiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u00fct\u00fcn sovet respublikalar\u0131nda oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycanda da m\u0259tbuat sovet ideologiyas\u0131n\u0131n ruporuna \u00e7evrilmi\u015fdi. Azad v\u0259 demokratik m\u0259tbuatdan s\u00f6hb\u0259t bel\u0259 ged\u0259 bilm\u0259zdi. Yaln\u0131z bol\u015fevik rejiminin, kommunist ideyalar\u0131n\u0131n t\u0259bli\u011fi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan q\u0259zet v\u0259 jurnallar n\u0259\u015fr olunurdu. M\u0259tbuat \u00fcz\u0259rind\u0259 ciddi senzura h\u00f6km s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n orqan\u0131 olan  &#8220;Pravda&#8221; (&#8220;H\u0259qiq\u0259t&#8221;) q\u0259zetinin ilk n\u00f6mr\u0259sinin \u00e7apdan \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn \u2014 5 may M\u0259tbuat G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunurdu.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra bir \u00e7ox milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f m\u0259tbuat sah\u0259sind\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u0259tbu orqan \u2014 q\u0259zet v\u0259 jurnal f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetinin n\u0259\u015fr\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn &#8211; 22 iyul Milli M\u0259tbuat v\u0259 Jurnalistika G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunma\u011fa ba\u015flad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131n\u0131n banisi H\u0259s\u0259n b\u0259ya Z\u0259rdabidir. B\u00f6y\u00fck \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n sonra o,\u00a0\u00a0Bak\u0131da ana dilind\u0259 &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetinin n\u0259\u015fr edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn icaz\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131. Bu q\u0259zetin ilk n\u00f6mr\u0259si 1875-ci il iyulun 22-d\u0259 \u00e7apdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zetinin n\u0259\u015fri b\u00fct\u00fcn Qafqazda \u0259ks-s\u0259da do\u011furmu\u015fdu. 1875\u20131877-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f q\u0259zetin 56 n\u00f6mr\u0259si i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. &#8220;\u018fkin\u00e7i&#8221; q\u0259zeti xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli oyan\u0131\u015f\u0131nda, milli birliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15518\" class=\"more-link themebutton\">Daha \u0259trafl\u0131 <\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15522,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-15518","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbrlr"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15518"}],"collection":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15518"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15518\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15523,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15518\/revisions\/15523"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15522"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15518"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15518"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}