{"id":15959,"date":"2025-11-17T09:34:34","date_gmt":"2025-11-17T07:34:34","guid":{"rendered":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15959"},"modified":"2025-11-17T09:36:15","modified_gmt":"2025-11-17T07:36:15","slug":"17-noyabr-milli-dirc%c9%99lis-gunu-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15959","title":{"rendered":"17 noyabr &#8211; Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"256\" height=\"198\" src=\"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/unnamed.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15961\" style=\"width:275px;height:auto\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc<\/strong>\u00a0\u2014 Az\u0259rbaycan&#8217;da 17 noyabr 1992-ci ild\u0259 elan olunmu\u015f r\u0259smi bayram.<\/p>\n\n\n\n<p>1988-ci ilin noyabr-dekabr aylar\u0131nda\u00a0\u00a0Bak\u0131da olan hadis\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin\u00a0Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259si \u0259traf\u0131nda apard\u0131\u011f\u0131 antiaz\u0259rbaycan siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 XX \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin sonunda Az\u0259rbaycanda anti-sovet xalq h\u0259r\u0259kat\u0131 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>17 noyabr\u00a01988 -ci ild\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u0259sas meydan\u0131 say\u0131lan\u00a0Azadl\u0131q  meydan\u0131nda (ke\u00e7mi\u015f Lenin meydan\u0131\u00a0) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli mitinql\u0259ri (17 noyabr \u2014 5 dekabr, 1988-ci il) ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259sinin (1989-1995) qurucusu v\u0259 lideri \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda Bak\u0131da v\u0259 bir \u00e7ox b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 qurtulu\u015f mitinql\u0259ri ke\u00e7irilmi\u015fdir.Az\u0259rbaycan Xalq C\u0259bh\u0259sinin bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131,mitinql\u0259rin t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f hal\u0131 kimi \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu t\u0259l\u0259bl\u0259rd\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi mitinqd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn dayand\u0131r\u0131lmas\u0131, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda antiaz\u0259rbaycan siyas\u0259ti yerid\u0259n qurumun l\u0259\u011fv edilm\u0259si, \u0259ks t\u0259qdird\u0259 Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 iqtisadi sanksiyalar t\u0259tbiq edilm\u0259si, Az\u0259rbaycandan olan deputatlar\u0131n SSR\u0130 Ali Soveti sessiyas\u0131nda Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rmas\u0131 ba\u015fl\u0131ca t\u0259l\u0259bl\u0259rd\u0259n idi. Bu t\u0259l\u0259bl\u0259r Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyini qane edirdi, lakin h\u00f6kum\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri mitinqi dayand\u0131rma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b etdikd\u0259 mitinq\u00e7il\u0259r t\u0259l\u0259bl\u0259ri yerin\u0259 yetirilm\u0259yinc\u0259 meydan\u0131 t\u0259rk etm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259rini bildirdil\u0259r. Burada &#8220;Moskvan\u0131n fitn\u0259l\u0259rin\u0259 son qoyulsun!&#8221;, &#8220;Suverenlik!&#8221;, &#8220;Azadl\u0131q!&#8221; \u015f\u00fcarlar\u0131 s\u0259sl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. Bundan Moskvaya t\u0259zyiq edib respublikalarda hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k ist\u0259y\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Bak\u0131n\u0131n b\u0259zi rayonlar\u0131nda v\u0259ziyy\u0259t q\u0259sd\u0259n g\u0259rginl\u0259\u015fdirilir, xuliqanl\u0131q h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri t\u00f6r\u0259dilirdi. Nax\u00e7\u0131vanda d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 binas\u0131na h\u00fccum edilmi\u015fdi, noyabr\u0131n 22-d\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 \u0259hali il\u0259 rus ordusu aras\u0131nda qanl\u0131 toqqu\u015fma ba\u015f vermi\u015f, 160 n\u0259f\u0259r yaralanm\u0131\u015f, \u00fc\u00e7 \u0259sg\u0259r v\u0259 bir u\u015faq h\u0259lak olmu\u015fdu. Noyabr\u0131n 24-d\u0259\u00a0Bak\u0131, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 G\u0259\u0259nc\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 komendant saat\u0131 t\u0259tbiq edildi. K\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 a\u011f\u0131r silahl\u0131 qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri yeridildi. Meydan s\u0259ngim\u0259k bilmirdi. \u0130nsanlar k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f tanklar\u0131n l\u00fcl\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0259r\u0259nfill\u0259r tax\u0131r, \u0259sg\u0259rl\u0259ri camaat\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f edir, qan t\u00f6km\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131lar. N\u00fcmayi\u015f\u00e7il\u0259r meydana Az\u0259rbaycan SSR-in oraq \u00e7\u0259kicli bayra\u011f\u0131 il\u0259 g\u0259lmi\u015fdis\u0259, bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra \u2014 noyabr\u0131n 19-da burada ilk d\u0259f\u0259 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f\u00a0Az\u0259rbaycan  Xalq  C\u00fcmhuriyy\u0259tinin bayra\u011f\u0131 qald\u0131r\u0131ld\u0131. H\u0259r g\u00fcn y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 adam tanklar\u0131n, \u0259sg\u0259rl\u0259rin aras\u0131ndan ke\u00e7ib meydana ax\u0131\u015f\u0131rd\u0131. \u00c7ox vaxt mitinq\u00e7il\u0259rin say\u0131 milyon n\u0259f\u0259ri \u00f6t\u00fcrd\u00fc. Gec\u0259l\u0259r meydanda qalanm\u0131\u015f tonqallar\u0131n \u0259traf\u0131nda minl\u0259rl\u0259 adam qal\u0131rd\u0131. Xalq art\u0131q mitinql\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olan n\u0259tic\u0259ni \u0259ld\u0259 etmi\u015fdi. \u00d6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi m\u00f6vcud problem\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u00fcnasib\u0259tini bilmi\u015fdi. Lakin erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7iliyin\u0259, separatizmin\u0259 qar\u015f\u0131 he\u00e7 bir t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u00fcrd\u00fc. \u0130ndi t\u0259\u015fkilatlanmaq, m\u00fcbariz\u0259ni demokratik vasit\u0259l\u0259rl\u0259 davam etdirm\u0259k laz\u0131m idi. C\u0259miyy\u0259tin bunu d\u0259rk ed\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259ri mitinqd\u0259n t\u0259dric\u0259n uzaqla\u015f\u0131rd\u0131lar, meydan\u0131n m\u00fchasir\u0259 h\u0259lq\u0259si darald\u0131l\u0131rd\u0131. Dekabr\u0131n 3-d\u0259 h\u0259rbi hakimiyy\u0259t mitinq\u00e7il\u0259rd\u0259n meydan\u0131 t\u0259rk etm\u0259yi t\u0259l\u0259b etdi. Dekabr\u0131n 4-d\u0259 is\u0259 gec\u0259 h\u0259rb\u00e7il\u0259r h\u00fccum edib zorla meydan\u0131 bo\u015faltd\u0131lar, burada gec\u0259l\u0259y\u0259n mitinq\u00e7il\u0259ri h\u0259bs etdil\u0259r. Meydan da\u011f\u0131ld\u0131qdan sonra da bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn Bak\u0131da v\u0259 ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 etiraz t\u0259tili v\u0259 n\u00fcmayi\u015fl\u0259ri ke\u00e7irildi.<sup><a href=\"https:\/\/az.wikipedia.org\/wiki\/Milli_Dir%C3%A7%C9%99li%C5%9F_G%C3%BCn%C3%BC#cite_note-3\"><\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259r il t\u0259qvim d\u0259yi\u015f\u0259nd\u0259 1989-cu ild\u0259 xarici m\u0259tbuatda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n &#8220;\u0130lin xalq\u0131&#8221; elan olunmas\u0131 hadis\u0259si xat\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Newsweek&#8221; jurnal\u0131n\u0131n 25 dekabr\u00a01989 &#8211; cu il burax\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131nda &#8220;Standing up for freedom People of the Year&#8221; s\u00f6zl\u0259ri yaz\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u00dcz \u015f\u0259klind\u0259 do\u011frudan da Bak\u0131n\u0131n \u015f\u0259kli verilib v\u0259 &#8220;People of the Year&#8221; (\u0130lin xalq\u0131) yaz\u0131l\u0131b. Amma jurnal\u0131n i\u00e7ind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n &#8220;\u0130lin Xalq\u0131&#8221; elan olunmas\u0131 v\u0259 ya \u00fcmmumiy\u0259tl\u0259 Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda he\u00e7 bir \u015fey yaz\u0131lmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Newsweek&#8221; jurnal\u0131\u00a01989 -cu ild\u0259 \u00fcmumi olaraq b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada etirazlarda i\u015ftirak ed\u0259n h\u0259r k\u0259si &#8220;\u0130lin Adamlar\u0131&#8221; elan etmi\u015fdi. H\u0259min n\u00f6mr\u0259d\u0259 \u00c7in, Pol\u015fa, Baltikyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r, Macar\u0131stan v\u0259 Almaniya  haqq\u0131nda m\u0259qal\u0259l\u0259r var. Amma bizim haqda he\u00e7 bir qeyd yoxdur. \u00dcz qab\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 fotoda Bak\u0131dak\u0131 etiraz\u0131n olmas\u0131 bel\u0259 yaz\u0131lmay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Bak\u0131 fotosunu se\u00e7ilm\u0259sinin s\u0259b\u0259bi fotoda h\u0259m insan k\u00fctl\u0259sinin, h\u0259m d\u0259 komunizmin \u0259sas simalar\u0131ndan olan Leninin heyk\u0259linin olmas\u0131d\u0131r. Bu foto h\u0259min ild\u0259 d\u00fcnyada komunizm\u0259 qar\u015f\u0131 xalqlar\u0131n etiraz\u0131n\u0131 s\u00f6zl\u0259rsiz g\u00f6z\u0259l ifad\u0259 edirdi. Bu \u015f\u0259klin bel\u0259 bir tan\u0131nm\u0131\u015f jurnal\u0131n \u00fcz qab\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi Bak\u0131da olan etirazlar\u0131n insan say\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada \u0259n b\u00f6y\u00fckl\u0259rd\u0259n oldu\u011fundand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizd\u0259 olan mitinql\u0259rin m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259mliyi s\u0259b\u0259bind\u0259n,\u00a0 1989 -cu ild\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f etiraz dal\u011fas\u0131n\u0131 r\u0259mzi kimi m\u0259hz Bak\u0131dak\u0131 mitiqin \u015f\u0259kli se\u00e7ilmi\u015fdir v\u0259 dolay\u0131 olaraq h\u0259min meydanda olan b\u00fct\u00fcn insanlar Newsweek jurnal\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0130lin Adamlar\u0131 se\u00e7ilmi\u015fdir. Amma, etirazlar yaln\u0131z Bak\u0131da olmad\u0131\u011f\u0131ndan, d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r bir yerind\u0259 totalitar rejiml\u0259r\u0259 etiraz ed\u0259n h\u0259r k\u0259si ilin adam\u0131 elan edilmi\u015fdi. Az\u0259rbaycanl\u0131lar da onlar\u0131n aras\u0131nda idi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milli Dir\u00e7\u0259li\u015f G\u00fcn\u00fc\u00a0\u2014 Az\u0259rbaycan&#8217;da 17 noyabr 1992-ci ild\u0259 elan olunmu\u015f r\u0259smi bayram. 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylar\u0131nda\u00a0\u00a0Bak\u0131da olan hadis\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sovet r\u0259hb\u0259rliyinin\u00a0Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259si \u0259traf\u0131nda apard\u0131\u011f\u0131 antiaz\u0259rbaycan siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 XX \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin sonunda Az\u0259rbaycanda anti-sovet xalq h\u0259r\u0259kat\u0131 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapd\u0131. 17 noyabr\u00a01988 -ci ild\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u0259sas meydan\u0131 say\u0131lan\u00a0Azadl\u0131q meydan\u0131nda (ke\u00e7mi\u015f Lenin meydan\u0131\u00a0) Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli mitinql\u0259ri (17<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15959\" class=\"more-link themebutton\">Daha \u0259trafl\u0131 <\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15961,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-15959","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbrlr"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15959"}],"collection":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15959"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15959\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15962,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15959\/revisions\/15962"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15961"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15959"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15959"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15959"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}