{"id":3612,"date":"2018-02-21T08:12:35","date_gmt":"2018-02-21T06:12:35","guid":{"rendered":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=3612"},"modified":"2018-02-21T08:12:35","modified_gmt":"2018-02-21T06:12:35","slug":"%ef%bb%bf%ef%bb%bfbeyn%c9%99lxalq-ana-dili-gunu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=3612","title":{"rendered":"\ufeff\ufeffBeyn\u0259lxalq Ana Dili G\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/images.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-3614\" src=\"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/images.jpg\" alt=\"images\" width=\"290\" height=\"174\" srcset=\"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/images.jpg 290w, http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/images-240x144.jpg 240w\" sizes=\"(max-width: 290px) 100vw, 290px\" \/><\/a><\/p>\n<p>21 Fevral b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq Ana dili g\u00fcn\u00fc qeyd olunur. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 1999-cu ilin noyabr\u0131nda Banqlade\u015f s\u0259firinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 fevral\u0131n 21-ni Beyn\u0259lxalq Ana dili g\u00fcn\u00fc elan edib. Hadis\u0259nin tarixi is\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u0259 \u0259vv\u0259l\u0259 gedir. 21, 22 fevral 1952-ci ild\u0259 Pakistanda benqal dilinin qada\u011fan edilm\u0259sin\u0259 etiraz olaraq ke\u00e7iril\u0259n aksiyada polis v\u0259 silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin m\u00fcdaxil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 4 n\u0259f\u0259r \u015f\u0259hid olub. Banqlade\u015f n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri\u00a0 fevral\u0131n 21-ni m\u0259hz h\u0259min \u015f\u0259hidl\u0259rin xatir\u0259sin\u0259 ehtiram \u0259lam\u0259ti kimi Ana dili g\u00fcn\u00fc adland\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda m\u00fcraci\u0259t edibl\u0259r. YUNESKO-nun Ba\u015f Konfrans\u0131nda 21 fevral Beyn\u0259lxalq Ana dili g\u00fcn\u00fc elan olunub v\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 bildirilib ki, h\u0259min g\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259, universitetl\u0259rd\u0259 Ana dilinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r, konfranslar, seminarlar ke\u00e7irilsin.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada m\u0259hv olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n dill\u0259rin qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259r il ke\u00e7iril\u0259n Beyn\u0259lxalq Ana dili g\u00fcn\u00fc h\u0259r k\u0259s\u0259 \u00f6z do\u011fma dilinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss etm\u0259k, onunla q\u00fcrur duymaq, onu qorumaq, inki\u015faf etdirm\u0259k h\u00fcququ oldu\u011funu bir daha xat\u0131rlad\u0131r.\u00a0 \u018fn sad\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 des\u0259k, dil \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259sidir, bununla bah\u0259m, dil mill\u0259tin simas\u0131n\u0131 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n amill\u0259rd\u0259n biri, b\u0259lk\u0259 d\u0259, birincisidir. O, h\u0259r hans\u0131 bir xalq\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fc, onun milli s\u0259rv\u0259ti, qan yadda\u015f\u0131d\u0131r. Bu q\u0259na\u0259t tarixin b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 b\u0259\u015f\u0259r \u00f6vladlar\u0131n\u0131n qeyd-\u015f\u0259rtsiz q\u0259bul etdiyi, s\u00fcbuta ehtiyac duyulmayan aksiomad\u0131r. Xalq\u0131n taleyi, onun m\u0259nliyi, m\u0259n\u0259viyyat\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti olan dil c\u0259miyy\u0259tin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl\u00fc v\u0259 inki\u015faf\u0131 il\u0259 birg\u0259 yaran\u0131r, t\u0259r\u0259qqi edir. \u0130nsan\u0131n t\u0259kam\u00fcl\u00fcnd\u0259 ana dilinin rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. \u0130nsan\u0131n do\u011fumu il\u0259 b\u0259rab\u0259r b\u0259x\u015f olunmu\u015f bu nem\u0259tin h\u0259r hans\u0131 b\u0259han\u0259 il\u0259 qada\u011fan olunmas\u0131 is\u0259 cinay\u0259tdir. Beyn\u0259lxalq Ana dili g\u00fcn\u00fc ham\u0131n\u0131 bu cinay\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 s\u0259sl\u0259yir.<\/p>\n<p>Mill\u0259tin dilinin d\u00f6vl\u0259t statusuna y\u00fcks\u0259lm\u0259si is\u0259 tarixi hadis\u0259, milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin q\u0131z\u0131l s\u0259hif\u0259sidir. Bu m\u0259qam mill\u0259tin mill\u0259t olaraq t\u0259sdiqidir. \u00c7\u00fcnki dilin d\u00f6vl\u0259t dili statusuna y\u00fcks\u0259lm\u0259si mill\u0259tin \u00f6z taleyin\u0259 sahibliyinin, d\u00f6vl\u0259t qurmaq v\u0259 qorumaq q\u00fcdr\u0259tinin, eyni zamanda dilinin z\u0259nginliyinin s\u00fcbutudur. V\u0259 \u0259g\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bu g\u00fcn planetimizd\u0259 ya\u015fayan minl\u0259rl\u0259 mill\u0259t v\u0259 etnik qrup say\u0131 he\u00e7 iki y\u00fcz\u0259 \u00e7atmayan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda c\u0259ml\u0259\u015fib v\u0259 say\u0131 200-\u0259 yax\u0131n olan bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dill\u0259rinin say\u0131 70-i ke\u00e7mir, onda h\u0259r hans\u0131 bir mill\u0259tin \u00f6z dilinin \u00f6z d\u00f6vl\u0259tind\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259rk etm\u0259k o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259tin olmaz. Bu m\u0259nada, dilin d\u00f6vl\u0259t dili statusu qazanmas\u0131 h\u0259qiq\u0259t\u0259n q\u00fcrur g\u0259tir\u0259n tarixi hadis\u0259dir. Az\u0259rbaycan dili bu tarixi hadis\u0259ni ya\u015fay\u0131b&#8230;. V\u0259 bu g\u00fcn dilimizin d\u00f6vl\u0259t statuslu dill\u0259r aras\u0131nda olmas\u0131na g\u00f6r\u0259 dilimizin m\u0259n\u0259vi dirilik atributuna \u00e7evrilm\u0259si yolunda b\u00f6y\u00fck f\u0259dakarl\u0131qlar g\u00f6st\u0259rmi\u015f, \u201cDilimiz \u00e7ox z\u0259ngin v\u0259 ah\u0259ngdar dildir, d\u0259rin tarixi k\u00f6kl\u0259r\u0259 malikdir. \u015e\u0259xs\u0259n m\u0259n \u00f6z ana dilimi \u00e7ox sevir v\u0259 bu dild\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131mla f\u0259xr edir\u0259m\u201d dey\u0259n \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 minn\u0259tdar olmal\u0131y\u0131q. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 Ana dilinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131, i\u015fl\u0259k dil\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemin\u0259 yol tapmas\u0131 Ana dilimizin g\u00f6z\u0259l bilicisi, mahir natiq ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin dilin qorunmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sidir. Bu siyas\u0259tin \u0259sas\u0131 h\u0259l\u0259 1970-ci ild\u0259 qoyulub: Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259min il Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin 50 illik yubileyind\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. Az ke\u00e7m\u0259mi\u015f bu dil d\u00f6vl\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r\u0259 yol a\u00e7\u0131b. Az\u0259rbaycan SSR-in 1978-ci il Konstitusiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi q\u0259bul edilm\u0259si is\u0259 h\u0259min d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli hadis\u0259 idi. M\u00fcst\u0259qillik \u0259r\u0259f\u0259si v\u0259 onun ilk ill\u0259rind\u0259 dilin ad\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, onunla ba\u011fl\u0131 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmamas\u0131 indi d\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf do\u011furur. 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n Konstitusiya il\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin ad\u0131 b\u0259rpa olundu. Bundan sonra h\u00f6kum\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 Ana dilinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli s\u0259n\u0259dl\u0259r q\u0259bul edildi. &#8230;Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131n\u0131n 45-ci madd\u0259si il\u0259 h\u0259r k\u0259sin Ana dilind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k, ist\u0259diyi dild\u0259 t\u0259rbiy\u0259 v\u0259 t\u0259hsil almaq, yarad\u0131c\u0131l\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olmaq h\u00fcququ t\u0259sbit olunur.<\/p>\n<p>Konstitusiyam\u0131za g\u00f6r\u0259, he\u00e7 k\u0259s Ana dilind\u0259n istifad\u0259 h\u00fcququndan m\u0259hrum edil\u0259 bilm\u0259z. 2002-ci il 30 sentyabr tarixd\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda D\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununun q\u0259bul edilm\u0259si Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi i\u015fl\u0259dilm\u0259si, onun t\u0259tbiqi, qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 milli-m\u0259d\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 daha bir add\u0131md\u0131r. Bu s\u0259n\u0259d \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131m\u0131za v\u0259 onun dilin\u0259 t\u00fck\u0259nm\u0259z m\u0259h\u0259bb\u0259tinin, qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n parlaq n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. Bu \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri \u00f6lk\u0259 Prezidenti \u0130lham \u018fliyev u\u011furla davam etdirm\u0259kd\u0259dir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d v\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Milli ensiklopediyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r d\u0259 dilimizin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ana dilimizi qorumaq, inki\u015faf etdirm\u0259k bizim d\u0259 borcumuzdur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>21 Fevral b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq Ana dili g\u00fcn\u00fc qeyd olunur. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 1999-cu ilin noyabr\u0131nda Banqlade\u015f s\u0259firinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 fevral\u0131n 21-ni Beyn\u0259lxalq Ana dili g\u00fcn\u00fc elan edib. Hadis\u0259nin tarixi is\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u0259 \u0259vv\u0259l\u0259 gedir. 21, 22 fevral 1952-ci ild\u0259 Pakistanda benqal dilinin qada\u011fan edilm\u0259sin\u0259 etiraz olaraq ke\u00e7iril\u0259n aksiyada polis v\u0259 silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin m\u00fcdaxil\u0259si<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=3612\" class=\"more-link themebutton\">Daha \u0259trafl\u0131 <\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3613,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3612","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sas"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3612"}],"collection":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3612"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3612\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3615,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3612\/revisions\/3615"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3613"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}