{"id":15094,"date":"2025-05-10T09:36:00","date_gmt":"2025-05-10T07:36:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15094"},"modified":"2025-05-10T18:45:33","modified_gmt":"2025-05-10T16:45:33","slug":"umummilli-lider-h-eliyev","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15094","title":{"rendered":"\u00dcmummilli lider H.\u018fliyev"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyev<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/static.president.az\/upload\/1562x1100\/2018\/03\/09\/6tygbejtxn_038_.jpg\" alt=\"\" style=\"width:335px;height:auto\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyev 1923-c\u00fc il may\u0131n 10-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub.<\/p>\n\n\n\n<p>1939-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van Pedaqoji Texnikumunu bitirdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan S\u0259naye \u0130nstitutunun (indiki Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft v\u0259 S\u0259naye Universiteti) memarl\u0131q fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olub, lakin \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131 ona t\u0259hsilini ba\u015fa \u00e7atd\u0131rma\u011fa imkan verm\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev 1941-1944-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Xalq Daxili \u0130\u015fl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131nda arxiv \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u0259xfi hiss\u0259sinin m\u00fcdiri, sonra is\u0259 Nax\u00e7\u0131van MSSR Xalq Komissarlar\u0131 Sovetind\u0259 \u00fcmumi \u015f\u00f6b\u0259nin m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yib.<\/p>\n\n\n\n<p>1944-c\u00fc ilin may ay\u0131nda d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi orqanlar\u0131nda i\u015f\u0259 g\u00f6nd\u0259rilib.<\/p>\n\n\n\n<p>1949-1950-ci ill\u0259rd\u0259 SSR\u0130 D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sinin Leninqraddak\u0131 (indiki Sankt-Peterburq) R\u0259hb\u0259r Kadrlar\u0131n Haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 M\u0259kt\u0259bind\u0259 t\u0259hsil ald\u0131qdan sonra, 1950-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sind\u0259 b\u00f6lm\u0259 r\u0259isi t\u0259yin edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>1957-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Universitetinin (indiki Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universiteti) tarix fak\u00fclt\u0259sinin qiyabi \u015f\u00f6b\u0259sini bitirib.<\/p>\n\n\n\n<p>1958-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sinin \u0259ks-k\u0259\u015ffiyyat \u015f\u00f6b\u0259sinin r\u0259isi, 1964-c\u00fc ild\u0259 DTK-n\u0131n s\u0259dr m\u00fcavini t\u0259yin edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>1966-c\u0131 ild\u0259 Moskvada DTK-n\u0131n F.E.Dzerjinski ad\u0131na Ali M\u0259kt\u0259binin r\u0259hb\u0259r hey\u0259tin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si kurslar\u0131n\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 bitirib.<\/p>\n\n\n\n<p>1967-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Nazirl\u0259r Soveti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Komit\u0259sinin s\u0259dri v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edilib v\u0259 h\u0259min ild\u0259 d\u0259 ona general-mayor r\u00fctb\u0259si verilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin 1969-cu il iyulun 14-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f plenumunda Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin birinci katibi se\u00e7ilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev 22 il Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin v\u0259 SSR\u0130 Ali Sovetinin deputat\u0131 olub. 1974-1979-cu ill\u0259rd\u0259 is\u0259 SSR\u0130 Ali Soveti \u0130ttifaq Sovetinin s\u0259dr m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sini tutub.<\/p>\n\n\n\n<p>1976-c\u0131 ild\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin Siyasi B\u00fcrosunun \u00fczvl\u00fcy\u00fcn\u0259 namiz\u0259d, 1982-ci ilin dekabr\u0131nda is\u0259 Siyasi B\u00fcronun \u00fczv\u00fc se\u00e7il\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin birinci m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin edilib. Bu v\u0259zif\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev SSR\u0130-nin iqtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm sah\u0259l\u0259rin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edib.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev 1987-ci ilin oktyabr\u0131nda Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259si Siyasi B\u00fcrosunun v\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n ba\u015f katib Mixail Qorba\u00e7ovun yeritdiyi siyasi x\u0259tt\u0259 etiraz olaraq tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n istefa verib.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n Bak\u0131da t\u00f6r\u0259tdiyi qanl\u0131 faci\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar, yanvar\u0131n 21-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyind\u0259 b\u0259yanatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 icra\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edib. O, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda yaranm\u0131\u015f k\u0259skin m\u00fcnaqi\u015f\u0259li v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin iki\u00fczl\u00fc siyas\u0259tin\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq, 1991-ci ilin iyulunda Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n s\u0131ralar\u0131n\u0131 t\u0259rk edib.<\/p>\n\n\n\n<p>1990-c\u0131 il iyulun 20-d\u0259 Bak\u0131ya qay\u0131dan Heyd\u0259r \u018fliyev iki g\u00fcn sonra Nax\u00e7\u0131vana yola d\u00fc\u015f\u00fcb, h\u0259min ild\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR xalq deputat\u0131 v\u0259 Nax\u00e7\u0131van MSSR xalq deputat\u0131 se\u00e7ilib.<\/p>\n\n\n\n<p>1991-ci il sentyabr\u0131n 3-d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali Sovetinin s\u0259dri se\u00e7ilib v\u0259 m\u00fcvafiq qanunvericiliy\u0259 \u0259sas\u0259n h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti s\u0259drinin m\u00fcavini olub. Bu v\u0259zif\u0259d\u0259 o, 1993-c\u00fc il\u0259 kimi \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev 1992-ci il noyabr\u0131n 21-d\u0259 Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131n\u0131n Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259sis konfrans\u0131nda partiyan\u0131n s\u0259dri se\u00e7ilib.<\/p>\n\n\n\n<p>1993-c\u00fc ilin may-iyun aylar\u0131nda \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin itirilm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si yarand\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilm\u0259si t\u0259l\u0259bini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb v\u0259 \u00f6lk\u0259nin o d\u00f6vrk\u00fc r\u0259hb\u0259rliyi onu Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev 1993-c\u00fc il iyunun 15-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin s\u0259dri se\u00e7ilib, iyunun 24-d\u0259n is\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p>1993-c\u00fc il oktyabr\u0131n 3-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ilib.<\/p>\n\n\n\n<p>O, 1998-ci il oktyabr\u0131n 11-d\u0259 xalq\u0131n y\u00fcks\u0259k f\u0259all\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n se\u00e7kil\u0259rd\u0259 s\u0259sl\u0259rin 76,1 faizini toplayaraq, yenid\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ilib.<\/p>\n\n\n\n<p>2003-c\u00fc il oktyabr\u0131n 15-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 namiz\u0259dliyinin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 raz\u0131l\u0131q vermi\u015f Heyd\u0259r \u018fliyev s\u0259hh\u0259tind\u0259 yaranm\u0131\u015f probleml\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar namiz\u0259dliyini \u0130lham \u018fliyevin xeyrin\u0259 geri g\u00f6t\u00fcr\u00fcb.<\/p>\n\n\n\n<p>2003-c\u00fc il dekabr\u0131n 12-d\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n Klivlend Klinikas\u0131nda v\u0259fat edib v\u0259 dekabr\u0131n 15-d\u0259 Bak\u0131da, F\u0259xri xiyabanda d\u0259fn olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev be\u015f d\u0259f\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin Lenin ordeni il\u0259, Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ulduz ordeni v\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 medallarla t\u0259ltif edilib, iki d\u0259f\u0259 Sosialist \u018fm\u0259yi Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131na, h\u0259m\u00e7inin m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin ali m\u00fckafatlar\u0131na, n\u00fcfuzlu ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin f\u0259xri adlar\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyev Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu \u018fliyev 1923-c\u00fc il may\u0131n 10-da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 anadan olub. 1939-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van Pedaqoji Texnikumunu bitirdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan S\u0259naye \u0130nstitutunun (indiki Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft v\u0259 S\u0259naye Universiteti) memarl\u0131q fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olub, lakin \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131 ona t\u0259hsilini ba\u015fa \u00e7atd\u0131rma\u011fa imkan verm\u0259yib. Heyd\u0259r \u018fliyev 1941-1944-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15094\" class=\"more-link themebutton\">Daha \u0259trafl\u0131 <\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15096,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-15094","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbrlr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15094"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15094"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15097,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15094\/revisions\/15097"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15096"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}