{"id":15371,"date":"2025-06-01T13:05:00","date_gmt":"2025-06-01T11:05:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15371"},"modified":"2025-06-02T08:14:42","modified_gmt":"2025-06-02T06:14:42","slug":"1-iyun-usaqlarin-beyn%c9%99lxalq-mudafi%c9%99si-gunu-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15371","title":{"rendered":"1 iyun &#8211; U\u015faqlar\u0131n Beyn\u0259lxalq M\u00fcdafi\u0259si G\u00fcn\u00fc\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/13.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-15375\" style=\"width:341px;height:auto\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>U<\/strong><strong>\u015faqlar\u0131n Beyn\u0259lxalq M\u00fcdafi\u0259si G\u00fcn\u00fc<\/strong>&nbsp;\u2014 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada qeyd olunan bayram. 1 iyun 1950-ci ild\u0259&nbsp;&nbsp;BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd olunmas\u0131 q\u0259rara al\u0131n\u0131b. H\u0259min g\u00fcn t\u0259\u015fkil olunan &#8220;Qad\u0131nlar\u0131n Beyn\u0259lxalq Konfrans\u0131&#8221;nda u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n &nbsp;t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259r s\u0259sl\u0259nib v\u0259 el\u0259 h\u0259min t\u0259dbird\u0259 d\u0259 1 iyun tarixini u\u015faqlar\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 h\u0259sr etm\u0259k q\u0259rar\u0131 verilib. Bundan sonra iyunun 1-i U\u015faqlar\u0131n Beyn\u0259lxalq M\u00fcdafi\u0259si G\u00fcn\u00fc kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. D\u00fcnyan\u0131n \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, bu g\u00fcn&nbsp;Az\u0259rbaycanda da qeyd edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bayramla yana\u015f\u0131 BMT -nin Ba\u015f Assambleyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 20 noyabr tarixind\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya U\u015faqlar G\u00fcn\u00fc  &nbsp;d\u0259 qeyd olunur. &#8220;\u00dcmumd\u00fcnya U\u015faqlar G\u00fcn\u00fc&#8221; 1954-c\u00fc ild\u0259 BMT -nin Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n \u2116&nbsp;836 (IX) sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259sind\u0259 1956-c\u0131 ild\u0259n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 u\u015faqlar\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si t\u00f6vsiy\u0259 olunan bayram kimi qeyd olunub.<\/p>\n\n\n\n<p>BMT t\u0259r\u0259find\u0259n 1959-cu ilin 20 noyabr\u0131nda &#8220;U\u015faq H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259y\u0259nnam\u0259si&#8221;, 1989-cu ild\u0259 is\u0259 &#8220;U\u015faq H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131&#8221; q\u0259bul etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>BMT-nin U\u015faq Fondu Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Ba\u015f M\u0259clisi t\u0259r\u0259find\u0259n U\u015faq H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131 (UHK) u\u015faqlar\u0131n insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259n ilk icbari h\u00fcquqa malik beyn\u0259lxalq konvensiyad\u0131r. 1989-cu ild\u0259n bu g\u00fcn\u0259d\u0259k BMT-y\u0259 v\u0259 ya Cenevr\u0259 Konvensiyas\u0131na \u00fczv olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131 \u00fcst\u0259l\u0259y\u0259n 193 \u00f6lk\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n ratifikasiya edilmi\u015f UHK dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada q\u0259bul edilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda u\u015faqlara d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, u\u015faq probleml\u0259rin\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti qurumlar\u0131n\u0131n diqq\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259nin u\u015faqlarla ba\u011fl\u0131 demoqrafik perspektivl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 22 dekabr 2008-ci il tarixli s\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r. S\u0259r\u0259ncama g\u00f6r\u0259 2009-cu il &#8220;U\u015faq ili&#8221; elan olunmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>U\u015faqlar\u0131n M\u00fcdafi\u0259si G\u00fcn\u00fc 1857-ci ilin iyun ay\u0131n\u0131n ikinci bazar g\u00fcn\u00fc Massa\u00e7usets \u015ftat\u0131n\u0131n Chelsea \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki Xilaskar\u0131n Universalist Kils\u0259sinin ke\u015fi\u015fi M\u00f6ht\u0259r\u0259m Dr \u00c7arlz Leonard t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u015flad\u0131: Leonard u\u015faqlara v\u0259 balacalara h\u0259sr olunmu\u015f x\u00fcsusi xidm\u0259t ke\u00e7irdi. Leonard bu g\u00fcn\u00fc G\u00fcl G\u00fcn\u00fc adland\u0131rd\u0131, sonradan \u00c7i\u00e7\u0259k Bazar g\u00fcn\u00fc, U\u015faq G\u00fcn\u00fc adland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>U\u015faqlar\u0131n M\u00fcdafi\u0259si G\u00fcn\u00fc ilk d\u0259f\u0259 1920-ci ild\u0259 T\u00fcrkit\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti &nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n 23 aprel tarixi il\u0259 r\u0259smi olaraq milli bayram elan edilib. U\u015faqlar\u0131n M\u00fcdafi\u0259si G\u00fcn\u00fc 1920-ci ild\u0259n b\u0259ri h\u00f6kum\u0259tin v\u0259 d\u00f6vr\u00fcn q\u0259zetl\u0259rinin bunu u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn bir g\u00fcn elan etm\u0259si il\u0259 milli s\u0259viyy\u0259d\u0259 qeyd olunur. Bununla bel\u0259, q\u0259rara al\u0131nd\u0131 ki, bu bayram\u0131 ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 \u0259sasland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi t\u0259sdiq\u0259 ehtiyac var v\u0259 r\u0259smi b\u0259yannam\u0259 1929-cu ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurucusu v\u0259 Prezidenti Mustafa Kamal Atat\u00fcrk &nbsp;t\u0259r\u0259find\u0259n milli s\u0259viyy\u0259d\u0259 verildi.<\/p>\n\n\n\n<p>1924-c\u00fc ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq U\u015faqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n b\u0259y\u0259nnam\u0259 q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bu b\u0259y\u0259nnam\u0259d\u0259 deyilirdi ki, &#8220;b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t m\u0259cburdur ki, u\u015faqlar\u0131 \u0259n yax\u015f\u0131 \u015feyl\u0259rl\u0259 t\u0259min etsin&#8221;. Bu b\u0259y\u0259nnam\u0259ni q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259 ilk i\u015fl\u0259r Eqlantine Gebb t\u0259r\u0259find\u0259n edilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Birinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259rinin \u015fahidi olan, Eqlantine Gebb m\u00fcharib\u0259nin d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259rind\u0259n sars\u0131laraq u\u015faqlar\u0131n x\u00fcsusi m\u00fcdafi\u0259y\u0259 ehtiyac duydu\u011flar\u0131n\u0131 anlad\u0131. Bac\u0131s\u0131 Doroti Bakston &nbsp;k\u00f6m\u0259yi il\u0259 1919-cu ild\u0259, u\u015faqlara yard\u0131m, k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rib, onlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259sini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Londonda &#8220;u\u015faqlara yard\u0131m fondu&#8221;nun \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu.<\/p>\n\n\n\n<p>U\u015faqlar\u0131n Beyn\u0259lxalq M\u00fcdafi\u0259si G\u00fcn\u00fc ilk d\u0259f\u0259 1925-ci ild\u0259 Cenevr\u0259d\u0259 U\u015faqlar\u0131n Rifah\u0131 \u00fczr\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Konfrans\u0131 zaman\u0131 elan edilmi\u015fdir. 4 noyabr 1949-cu ild\u0259 Moskvada Qad\u0131nlar\u0131n Beyn\u0259lxalq Demokratik Federasiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 1 iyun U\u015faqlar\u0131n Beyn\u0259lxalq M\u00fcdafi\u0259si G\u00fcn\u00fc kimi t\u0259sis edilmi\u015fdir. 1950-ci ild\u0259n etibar\u0259n bir \u00e7ox kommunist v\u0259 post-kommunist \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 1 iyun U\u015faqlar\u0131n M\u00fcdafi\u0259si G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>1954-c\u00fc il dekabr\u0131n 14-d\u0259 Hindistan v\u0259 Uruqvay t\u0259r\u0259find\u0259n BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131nda b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00dcmumd\u00fcnya U\u015faqlar G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259sin\u0259 t\u0259\u015fviq etm\u0259k,, u\u015faqlar aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcbadil\u0259 v\u0259 anla\u015fman\u0131 t\u0259\u015fviq etm\u0259k, u\u015faqlar\u0131n ideallar\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamaq \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edildi. 20 noyabr 1959-cu ild\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 U\u015faq H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sini q\u0259bul etdi. 20 noyabr 1959-cu il tarixd\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Ba\u015f Assambleyas\u0131-nda U\u015faq H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sini xat\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00dcmumd\u00fcnya U\u015faqlar G\u00fcn\u00fc qeyd olunur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u015faqlar\u0131n Beyn\u0259lxalq M\u00fcdafi\u0259si G\u00fcn\u00fc&nbsp;\u2014 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada qeyd olunan bayram. 1 iyun 1950-ci ild\u0259&nbsp;&nbsp;BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd olunmas\u0131 q\u0259rara al\u0131n\u0131b. H\u0259min g\u00fcn t\u0259\u015fkil olunan &#8220;Qad\u0131nlar\u0131n Beyn\u0259lxalq Konfrans\u0131&#8221;nda u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n &nbsp;t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259r s\u0259sl\u0259nib v\u0259 el\u0259 h\u0259min t\u0259dbird\u0259 d\u0259 1 iyun tarixini u\u015faqlar\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 h\u0259sr etm\u0259k q\u0259rar\u0131 verilib. Bundan sonra iyunun 1-i U\u015faqlar\u0131n<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=15371\" class=\"more-link themebutton\">Daha \u0259trafl\u0131 <\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15373,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-15371","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbrlr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15371"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15371"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15376,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15371\/revisions\/15376"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15373"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}