{"id":16238,"date":"2025-12-31T19:14:23","date_gmt":"2025-12-31T17:14:23","guid":{"rendered":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=16238"},"modified":"2025-12-31T19:15:44","modified_gmt":"2025-12-31T17:15:44","slug":"31-dekabr-dunya-azerbycanlilarinin-hemreylik-gunu-ve-yeni-il-bayrami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=16238","title":{"rendered":"31 DEKABR D\u00dcNYA AZ\u018fRBAYCANLILARININ H\u018fMR\u018fYL\u0130K G\u00dcN\u00dc V\u018f YEN\u0130 \u0130L BAYRAMI"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"201\" height=\"225\" src=\"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/89.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16240\" style=\"width:220px;height:auto\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"225\" height=\"193\" src=\"http:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/images-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16241\" style=\"width:236px;height:auto\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Yeni il<\/strong>\u00a0v\u0259 ya\u00a0<strong>T\u0259z\u0259 il bayram\u0131<\/strong>\u00a0\u2014 yeni t\u0259qvim ilinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 vaxt v\u0259 ya g\u00fcnd\u00fcr. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi\u00a0\u00a0bayrama \u00e7evrildiyi kimi,\u00a0\u00a0Az\u0259rbaycanda da insanlar\u0131n m\u0259i\u015f\u0259tin\u0259 daxil olub. Bir \u00e7ox m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r hadis\u0259ni hans\u0131sa \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edirl\u0259r. Bu g\u00fcn \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 edil\u0259n t\u0259qvim sistemi olan\u00a0\u00a0Qriqorian t\u0259qvimind\u0259 Yeni il yanvar\u0131n 1-d\u0259 (Yeni il g\u00fcn\u00fc, yeni il \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259n sonra) ba\u015f verir. Bu h\u0259m d\u0259 orijinal\u00a0Yuli t\u0259qvimind\u0259\u00a0v\u0259\u00a0 Q\u0259dim Roma t\u0259qvimind\u0259 \u00a0(e.\u0259. 153-c\u00fc ild\u0259n sonra) ilin ilk g\u00fcn\u00fc idi. Y\u0259hudil\u0259rd\u0259\u00a0Ro\u015f -Ha-\u015eana v\u0259 islamda Hicri yeni il \u00a0qeyd edilir.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259zi f\u0259rziyy\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 Yeni ili ilk d\u0259f\u0259 q\u0259dim \u00e7inlil\u0259r qeyd edibl\u0259r. Dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 bu, q\u0259dim germanlar v\u0259 romal\u0131lar\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011flan\u0131r. Ba\u015fqa bir m\u0259nb\u0259 is\u0259 \u0259n\u0259n\u0259nin Mesopotamiyada \u00a0yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 c\u0259hd edir. <\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 b\u00fct\u00fcn insanlar Yeni ili eyni \u00fcmidl\u0259rl\u0259 \u2014 xo\u015f m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259r, yeni u\u011furlar, xo\u015fb\u0259xtlik arzusuyla g\u00f6zl\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259 bayram\u0131 h\u0259r\u0259 \u00f6z ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 uy\u011fun qar\u015f\u0131lay\u0131r. Avropa \u00f6lk\u0259si olan Fransada \u015eaxta baba Per Noel \u2014 y\u0259ni Noel ata adlan\u0131r. O, Yeni il gec\u0259si g\u0259lir v\u0259 evin balaca sakinl\u0259rinin ba\u015fma\u011f\u0131na h\u0259diyy\u0259l\u0259r qoyur. B\u00f6y\u00fckl\u0259rs\u0259 bayram g\u00fcn\u00fc daha \u00e7ox yeyib-i\u00e7m\u0259yi sevirl\u0259r. Fransan\u0131n \u015f\u0259rab \u00f6lk\u0259si oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, v\u0259ziyy\u0259ti t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k olar. Bu \u00f6lk\u0259d\u0259 bayram\u0131n \u0259n maraql\u0131 t\u0259r\u0259fi h\u0259diyy\u0259l\u0259rdir. Amma burada bir q\u0259d\u0259r diqq\u0259tli olmaq laz\u0131md\u0131r. H\u0259r h\u0259diyy\u0259ni h\u0259r adama verm\u0259k olmaz. M\u0259s\u0259l\u0259n, bu bayramda qad\u0131n\u0131n \u00f6z \u0259rind\u0259n ba\u015fqa kimd\u0259ns\u0259 h\u0259diyy\u0259 olaraq \u0259tir q\u0259bul etm\u0259si yax\u015f\u0131 hal hesab olunmur. Yeni il h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycanda da qeyd olunur. \u015e\u0259nlikl\u0259r ke\u00e7irilir, u\u015faqlar \u015eaxta baba il\u0259 Qar Q\u0131z\u0131n yolunu g\u00f6zl\u0259yir.B\u0259zi insanlar deyir ki, Az\u0259rbaycan m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259sidir dey\u0259 yeni il ke\u00e7irm\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyil.Bunlar s\u0259hvdir.\u018fslind\u0259 yeni il t\u0259qvimin yenil\u0259nm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 qeyd olunur. \u018fg\u0259r el\u0259 olsayd\u0131, t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilm\u0259z,\u015fam a\u011faclar\u0131 b\u0259z\u0259dilm\u0259zdi.\u00a0\u00a0Yeni ild\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259 insanlar bir-birin\u0259 \u015fam h\u0259diyy\u0259 edirl\u0259r ki, bu da dostlu\u011fun v\u0259 sevincin r\u0259mzidir. Bayram ax\u015fam\u0131 is\u0259 ail\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u2014 ata zibil atmaq b\u0259han\u0259sil\u0259 evd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 Yul Tomten (\u015eaxta baba) obraz\u0131nda qay\u0131d\u0131r v\u0259 u\u015faqlara h\u0259diyy\u0259l\u0259r paylay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeni il Rusiyada \u0259n \u00e7ox sevil\u0259n bayramd\u0131r. U\u015faqlar yeni ild\u0259n h\u0259diyy\u0259l\u0259r, b\u00f6y\u00fckl\u0259r is\u0259 s\u0259ad\u0259t, xo\u015fb\u0259xtlik g\u00f6zl\u0259yir. Bu \u0259n\u0259n\u0259nin \u0259sas\u0131 300 il bundan \u0259vv\u0259l Birinci Pyotrun \u0259mri il\u0259 qoyulub. \u018fmrd\u0259, h\u0259m\u00e7inin a\u011fac b\u0259z\u0259m\u0259k d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. M\u0259hz k\u00fcknar a\u011fac\u0131 19-cu \u0259srin ax\u0131rlar\u0131nda d\u0259b\u0259 mindi. Yeni il gec\u0259si s\u00fcfr\u0259y\u0259 m\u00fctl\u0259q m\u00fcxt\u0259lif yem\u0259kl\u0259r, salatlar, i\u00e7kil\u0259r, piroqlar qoyulur. \u0130nanca g\u00f6r\u0259, s\u00fcfr\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r dolu v\u0259 g\u00f6z\u0259l olarsa, qar\u015f\u0131dan g\u0259l\u0259n il d\u0259 el\u0259 olacaq. S\u00fcfr\u0259nin ortas\u0131na m\u00fctl\u0259q odda q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f donuz balas\u0131 qoyulur. \u00c7\u00fcnki donuz ruslarda bolluq v\u0259 var-d\u00f6vl\u0259t simvolu kimi tan\u0131n\u0131r. S\u00fcfr\u0259y\u0259 qu\u015f \u0259tind\u0259n he\u00e7 n\u0259 qoyulmur, hesab edilir ki, evd\u0259n xo\u015fb\u0259xtlik u\u00e7a bil\u0259r. X\u0259mird\u0259n m\u00fcxt\u0259lif heyvan fiqurlar\u0131 bi\u015firilib g\u0259l\u0259n qonaqlara paylan\u0131r. Yeni ili m\u00fctl\u0259q t\u0259z\u0259 paltar v\u0259 ayaqqab\u0131da qar\u015f\u0131lay\u0131rlar ki, g\u0259l\u0259n il d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259z\u0259 paltar, ayaqqab\u0131 almaq imkan\u0131 olsun. Yeni il qaba\u011f\u0131 ham\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn borclar\u0131 qaytars\u0131n, k\u00fcs\u00fcl\u00fcl\u0259r bar\u0131\u015fs\u0131n. Evd\u0259n s\u0131nm\u0131\u015f qab-qaca\u011f\u0131 at\u0131r, p\u0259nc\u0259r\u0259 v\u0259 g\u00fczg\u00fcl\u0259r par\u0131ldayana q\u0259d\u0259r silinir. M\u00fcxt\u0259lif karnavallar, ballar t\u0259\u015fkil olunur, ham\u0131 s\u0259h\u0259r\u0259 kimi r\u0259qs edir. Milad k\u00fcknar\u0131n\u0131 qurmaq \u0259n\u0259n\u0259si Rusiyada yaln\u0131z XIX-cu \u0259srin 20-ci ill\u0259rind\u0259 Peterburq almanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yay\u0131l\u0131b. \u0130lk d\u0259f\u0259 Milad bayram\u0131 k\u00fcknarla imperator ail\u0259sind\u0259 a\u00e7\u0131q qeyd edilm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Birinci Nikolay\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Q\u0131\u015f saray\u0131nda h\u0259r il imperatorun u\u015faqlar\u0131, qarda\u015f\u0131 v\u0259 bac\u0131s\u0131 u\u015faqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fcknar v\u0259 h\u0259diyy\u0259l\u0259rl\u0259 dolu bayramlar ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. <\/p>\n\n\n\n<p>Yeni il bayram\u0131n\u0131 al-\u0259lvan, b\u0259rli-b\u0259z\u0259kli \u015fam a\u011fac\u0131s\u0131z t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u018flb\u0259tt\u0259, bu \u015fam a\u011fac\u0131 t\u0259bii k\u00fcknar a\u011fac\u0131ndan olsa v\u0259 yarpaqlar\u0131 \u0259tir sa\u00e7sa daha g\u00f6z\u0259l olard\u0131. Amma t\u0259bi\u0259ti qorumaq xatirin\u0259 s\u00fcni \u015fam a\u011faclar\u0131 il\u0259 d\u0259 ke\u00e7irm\u0259k olar. B\u0259s Yeni il bayram\u0131nda yolka b\u0259z\u0259m\u0259yin m\u0259nas\u0131 n\u0259dir? \u00c7oxlar\u0131 \u015fam a\u011faclar\u0131 b\u0259z\u0259m\u0259k \u0259n\u0259n\u0259sini d\u0259 xristian dini il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirir. \u018fslind\u0259 is\u0259, h\u0259yat r\u0259mzi olan \u015fam a\u011fac\u0131n\u0131n b\u0259z\u0259nm\u0259si tarixi xristianl\u0131qdan \u0259vv\u0259l ba\u015flay\u0131b v\u0259 hans\u0131sa bir dinl\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. H\u0259l\u0259 miladdan \u00e7ox-\u00e7ox \u0259vv\u0259l\u00a0q\u0259dim Misirin sakinl\u0259ri dekabr\u0131n \u0259n q\u0131sa g\u00fcnl\u0259rind\u0259 ya\u015f\u0131l palma a\u011faclar\u0131n\u0131 evl\u0259rin\u0259 g\u0259tirirdil\u0259r. Bu, h\u0259yat\u0131n \u00f6l\u00fcm \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259sinin r\u0259mzi idi. Romal\u0131lar is\u0259 \u018fkin ilah\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 evl\u0259rini yarpaqlarla b\u0259z\u0259yirdil\u0259r. Druidl\u0259r pal\u0131d budaqlar\u0131na q\u0131z\u0131l almalar as\u0131b q\u0131\u015f bayram\u0131n\u0131 qeyd edirdil\u0259r. Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 almalarla b\u0259z\u0259dilmi\u015f h\u0259mi\u015f\u0259ya\u015f\u0131l a\u011faclar\u00a0\u00a0dekabr\u0131n 25-d\u0259 qeyd edil\u0259n\u00a0Ad\u0259m v\u0259\u00a0H\u0259vva bayram\u0131n\u0131n r\u0259mzi idi.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni il\u00a0v\u0259 ya\u00a0T\u0259z\u0259 il bayram\u0131\u00a0\u2014 yeni t\u0259qvim ilinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 vaxt v\u0259 ya g\u00fcnd\u00fcr. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif xalqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n\u0259n\u0259vi\u00a0\u00a0bayrama \u00e7evrildiyi kimi,\u00a0\u00a0Az\u0259rbaycanda da insanlar\u0131n m\u0259i\u015f\u0259tin\u0259 daxil olub. Bir \u00e7ox m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r hadis\u0259ni hans\u0131sa \u015f\u0259kild\u0259 qeyd edirl\u0259r. Bu g\u00fcn \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 edil\u0259n t\u0259qvim sistemi olan\u00a0\u00a0Qriqorian t\u0259qvimind\u0259 Yeni il yanvar\u0131n 1-d\u0259 (Yeni il g\u00fcn\u00fc, yeni il \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259n sonra) ba\u015f<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=16238\" class=\"more-link themebutton\">Daha \u0259trafl\u0131 <\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16239,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-16238","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbrlr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16238"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16238"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16238\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16243,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16238\/revisions\/16243"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16239"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}