{"id":16271,"date":"2026-01-19T13:25:37","date_gmt":"2026-01-19T11:25:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=16271"},"modified":"2026-01-19T13:44:48","modified_gmt":"2026-01-19T11:44:48","slug":"20-yanvar-qanli-yanvar-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=16271","title":{"rendered":"20 Yanvar  &#8211; Qanl\u0131 Yanvar"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"494\" height=\"347\" data-id=\"16274\" src=\"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/q1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16274\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"165\" height=\"110\" data-id=\"16273\" src=\"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/12.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16273\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">File source: https:\/\/commons.wikimedia.org\/wiki\/File:Martyrs%27_Lane_5.jpg<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"512\" height=\"296\" data-id=\"16275\" src=\"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/q5.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16275\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"512\" height=\"300\" data-id=\"16276\" src=\"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/q7.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16276\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"512\" height=\"331\" data-id=\"16277\" src=\"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/q8.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16277\"\/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Qara Yanvar<\/strong>, b\u0259z\u0259n&nbsp;<strong>Qanl\u0131 Yanvar<\/strong>&nbsp;v\u0259 ya&nbsp;<strong>20 Yanvar faci\u0259si<\/strong>, h\u0259m\u00e7inin&nbsp;<strong>20 Yanvar Bak\u0131 faci\u0259si<\/strong>&nbsp;\u2014 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 saat 23:30-da Sovet \u0130ttifaq\u0131 qo\u015funlar\u0131 SSR\u0130 Ali Sovetinin &nbsp;R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin &#8220;<em>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda<\/em>&#8221; F\u0259rman\u0131na uy\u011fun olaraq v\u0259 siyasi m\u00fcxalif\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015fkil etdiyi k\u00fctl\u0259vi i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp;SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131n\u0131n  14-c\u00fc madd\u0259sinin 119-cu b\u0259ndini&nbsp;r\u0259hb\u0259r tutaraq&nbsp; Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 daxil oldular.  Respublikada v\u0259ziyy\u0259tin sabitliyinin pozulmas\u0131 d\u00f6vr\u00fc ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Erm\u0259nistanla  Az\u0259rbaycan aras\u0131nda  Qaraba\u011fla ba\u011fl\u0131 \u0259razi m\u00fcbahis\u0259si &nbsp;il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur.&nbsp;Bu, regionda idar\u0259olunmaz v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n etnofobiya t\u0259zah\u00fcrl\u0259rinin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.&nbsp;1989-cu ilin iyulunda Az\u0259rbaycan Xalq c\u0259bh\u0259si &nbsp;siyasi t\u0259\u015fkilat\u0131 Az\u0259rbaycan Milli h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n &nbsp;r\u0259hb\u0259ri oldu. Bunun fonunda 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 v\u0259 ortalar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar &nbsp;aras\u0131nda toqqu\u015fmalara \u00e7evrilmi\u015f&nbsp; Bak\u0131da &nbsp;kommunist h\u00f6kum\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u00fcmayi\u015fl\u0259r ke\u00e7irildi.<sup> <\/sup>Az\u0259rbaycan SSR Nazirl\u0259r Sovetinin &nbsp;o vaxtk\u0131 s\u0259dri&nbsp;Ayaz M\u00fct\u0259llibovun &nbsp;1989-cu il dekabr\u0131n 25-d\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 xatir\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, Respublika KP MK-n\u0131n birinci katibi \u018fbd\u00fcr\u0259hman V\u0259zirov &nbsp;onu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b: &#8220;<em>O dedi ki, f\u0259lak\u0259t yaran\u0131r v\u0259 biz Moskvadan k\u00f6m\u0259k ist\u0259m\u0259liyik. Bizim Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin d\u0259bilq\u0259 v\u0259 d\u0259y\u0259n\u0259kl\u0259 t\u0259chiz olunmu\u015f \u00f6z daxili qo\u015funlar\u0131m\u0131z yox idi. Onlar ancaq Moskvadan g\u0259l\u0259n \u0259mrl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l edirdil\u0259r. Biz Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyin\u0259 v\u0259 Nazirl\u0259r \u015euras\u0131na qo\u015fun g\u00f6nd\u0259rm\u0259yi xahi\u015f etdik, \u0259ks halda b\u00f6y\u00fck f\u0259lak\u0259t ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r<\/em>&#8220;.<sup> <\/sup>SSR\u0130 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n ba\u015f katibi&nbsp; Mixail Qorba\u00e7ov v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 naziri&nbsp; Dmitri Yazov Az\u0259rbaycan istiqlal h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n Sovet Az\u0259rbaycan\u0131 &nbsp;h\u00f6kum\u0259tini devirm\u0259k c\u0259hdl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259tin z\u0259ruri oldu\u011funu m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r.&nbsp;Sovet qo\u015funlar\u0131 g\u0259l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r Xalq C\u0259bh\u0259si art\u0131q faktiki olaraq \u00f6lk\u0259nin bir s\u0131ra rayonlar\u0131na n\u0259zar\u0259t edirdi. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan olunana q\u0259d\u0259r 82 n\u0259f\u0259r \u00f6l\u00fcb, 21 n\u0259f\u0259r yaralan\u0131b. Yanvar\u0131n 20-d\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edildikd\u0259n sonra v\u0259 sonrak\u0131 g\u00fcnl\u0259rd\u0259 daha 21 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olub.<sup> <\/sup>&nbsp;Daha 8 n\u0259f\u0259r f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan olunmayan \u0259razil\u0259rd\u0259 \u2014 yanvar\u0131n 25-d\u0259&nbsp; Neft\u00e7alada, 26-da is\u0259&nbsp;L\u0259nk\u0259randa h\u0259lak olub.<\/p>\n\n\n\n<p>Sovet Ordusu qo\u015funlar\u0131n\u0131n Bak\u0131ya v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n rayonlar\u0131na qanunsuz daxil olmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 131 n\u0259f\u0259r h\u0259lak olmu\u015f, 400 n\u0259f\u0259r h\u0259bs edilmi\u015f, 744 n\u0259f\u0259r yaralanm\u0131\u015f, 4 n\u0259f\u0259r itkin d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.&nbsp;\u00d6l\u0259nl\u0259r aras\u0131nda qad\u0131nlar, u\u015faqlar v\u0259 qocalar, F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Hallar Nazirliyinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 v\u0259 polisl\u0259r d\u0259 var. H\u0259rb\u00e7il\u0259rin yand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fcll\u0259l\u0259rd\u0259n a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 yan\u011f\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 200 ev v\u0259 m\u0259nzil, 80 minik avtomobili, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259cili tibbi yard\u0131m ma\u015f\u0131nlar\u0131, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 \u015f\u0259xsi \u0259mlak da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 22-d\u0259 AzSSR Ali Sovetinin &nbsp;&nbsp;n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar sessiyas\u0131 ke\u00e7irildi v\u0259 orada ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r\u0259 siyasi qiym\u0259t verildi. Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin hadis\u0259l\u0259ri ara\u015fd\u0131ran Komissiyas\u0131n\u0131n B\u0259yanat\u0131nda qeyd edilirdi ki, m\u00fctt\u0259fiq hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131 Az\u0259rbaycan SSR-in suveren h\u00fcquqlar\u0131na etinas\u0131z yana\u015f\u0131r, SSR\u0130-nin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda M\u00fcqavil\u0259nin \u015f\u0259rtl\u0259rini, SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131n\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131n\u0131 pozurlar.<sup> <\/sup>&nbsp;Yanvar\u0131n 22-d\u0259 \u00f6l\u0259nl\u0259rin d\u0259fn m\u0259rasimi ke\u00e7irilib.&nbsp;Bu hadis\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 &#8220;Qara Yanvar&#8221; kimi daxil olub, 20 Yanvar is\u0259 respublikada qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc olub.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259ti 20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin  xatir\u0259sini daim uca tutur. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Allah b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 r\u0259hm\u0259t el\u0259sin!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=3833\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qara Yanvar, b\u0259z\u0259n&nbsp;Qanl\u0131 Yanvar&nbsp;v\u0259 ya&nbsp;20 Yanvar faci\u0259si, h\u0259m\u00e7inin&nbsp;20 Yanvar Bak\u0131 faci\u0259si&nbsp;\u2014 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 saat 23:30-da Sovet \u0130ttifaq\u0131 qo\u015funlar\u0131 SSR\u0130 Ali Sovetinin &nbsp;R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin &#8220;Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan edilm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; F\u0259rman\u0131na uy\u011fun olaraq v\u0259 siyasi m\u00fcxalif\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015fkil etdiyi k\u00fctl\u0259vi i\u011fti\u015fa\u015flar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp;SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 14-c\u00fc madd\u0259sinin 119-cu b\u0259ndini&nbsp;r\u0259hb\u0259r tutaraq&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/?p=16271\" class=\"more-link themebutton\">Daha \u0259trafl\u0131 <\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16277,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-16271","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbrlr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16271"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16271"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16271\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16279,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16271\/revisions\/16279"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16277"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ftf.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}